अमेरिका : पछिल्लो हप्ता जारी गरिएको एउटा समझदारीपत्र (एमओयु) ले इरानप्रति धेरै झुकाव देखाएको जस्तो देखिए पनि ट्रम्प प्रशासनले वार्तामा इरानले अन्य महत्वपूर्ण सहमति जनाएको दाबी गरिरहेको छ । तर समस्या के छ भने ती कुनै पनि सहमतिहरू उक्त एमओयुमा देखिँदैनन् र इरानले पनि ती सबै अस्वीकार गरिरहेको छ । ट्रम्प प्रशासन आफैंको विश्वसनीयता सम्बन्धी समस्याहरूलाई हेर्दा, कसलाई विश्वास गर्ने भन्ने कुरा अझै स्पष्ट छैन।
आणविक निरीक्षण
सबैभन्दा ठूलो उदाहरण मंगलबार बिहान देखियो, जब राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले इरानले ‘अनन्तकालसम्म’ उच्चस्तरीय आणविक निरीक्षण स्वीकार गरेको ठूलो दाबी गरे । ट्रम्पले ट्रुथ सोसलमा लेखे, ‘इरानले पूर्ण रूपमा र सम्पूर्ण रूपमा भविष्यमा लामो समयसम्म (अनन्त) उच्चस्तरका आणविक निरीक्षण स्वीकार गरेको छ । यसले ‘आणविक इमानदारी’ सुनिश्चित गर्नेछ । यदि उनीहरूले यसलाई स्वीकार नगरेका भए कुनै पनि वार्ता अगाडि बढ्ने थिएन !’
अमेरिकन सामान खरिदका लागि जमेको सम्पत्ति प्रयोग
ट्रम्प प्रशासनले यो हप्ता अर्को दाबी पनि गरेको छ–इरानका अर्बौ डलरका जमेका सम्पत्तिहरू शान्ति सम्झौताअन्तर्गत अमेरिकी उत्पादनहरू खरिदमा प्रयोग गरिने छ । यो दाबी इरानले पुनः आफ्नो सेना मजबुत बनाउन वा आतंकवादलाई समर्थन गर्न पैसा प्रयोग गर्न सक्छ भन्ने आलोचनालाई रोक्न गरिएको हो । केही रूढिवादीहरूले पनि यो वित्तीय छुटको आलोचना गरेका छन् ।
भान्सले सोमबार भने कि प्रमुख वार्ताकार जेरेड कुश्नरले यस्तो योजना बनाएका छन् जसअनुसार पैसा खर्च गर्ने प्रक्रिया अमेरिका र कतारले अनुमोदन गर्नेछ । उनले भने, ‘त्यसपछि पैसा अमेरिकी सोयाबिन, मकै र गहुँ किन्न प्रयोग हुनेछ ।’ ‘यदि इरानी सम्पत्ति कहिल्यै फुकुवा भयो भने त्यो अमेरिकी किसानहरूलाई धनी बनाउनेछ र इरानी जनतालाई खाना उपलब्ध गराउनेछ’, भान्सले भने । संयुक्त राष्ट्रसंघका लागि अमेरिकी राजदूत माइकल वाल्ट्जले पछि फक्स न्युजमा भने, ‘उनीहरूले अमेरिकी बालीहरू किन्ने छन् ।’
कसलाई विश्वास गर्ने ?
सामान्य अवस्थामा यस्तो प्रश्नको उत्तर सजिलो हुन्छ-विशेष गरी इरानजस्ता अधिनायकवादी शासनसँग व्यवहार गर्दा । तर ट्रम्पले बारम्बार गलत वा अतिरञ्जित दाबी गर्ने कारणले स्थिति जटिल बनेको छ । उनी त्यस्ता राष्ट्रपति हुन् जसले इरान सम्झौता ‘छिट्टै हुँदैछ’ भनेर दर्जनौं पटक भनेका थिए, तर त्यो वास्तविकता थिएन । त्यस्तै, उनले गत वर्ष इरानका आणविक केन्द्रमा भएको आक्रमणले इरानको आणविक कार्यक्रम ‘पूर्ण रूपमा नष्ट गरेको’ दाबी पनि गरेका थिए, जुन पनि विवादित थियो ।
